Leita frttum mbl.is
Embla

Segjum nei vi einnota plasti

Plast er meirihttar uppfinning, sem hefur gjrbreytt matvlaframleislu og lfskjrum flks.

En kostir plasts gera a einnig a umhverfisvandamli, ar ber hst hversu lengi a er a brotna niur nttrunni. Margir hafa heyrt um plastfjll ruslahaugum og sumir um plastflekkina thfunum. Dralfi og lfrkinu almennt stendur mikil gn af uppsfnun plasts.

Lykilatri er s stareynd a plast eru nttrulegt efni sem lfverur geta ekki broti niur. Jafnvel tt plast s bi til r kolefnissambndum, eru au fjlliu kejur sem ensm lfvera geta ekki broti niur. Eina ekkta undantekningin eru ensm rverum grnum vaxorma. En ar sem vaxormar eru ekki tbreidd tegund og bundin vi land, stefnir efni me uppsfnun plasts hafinu.

mean leita a leia til a brjta niur plast er mikilvgt a draga r notkun ess.

N stendur yfir taki plastlaus september, sem er:

... er rveknitak sem tla er a vekja flk til umhugsunar um ofgntt og skasemi plasts umhverfinu og benda leiir til a draga r notkun einnota plasti. Vi hvetjum flk til a taka tt Plastlausum september, og vonum a tttaka takinu leii til minni plastnotkunar til frambar.

su taksins eru margar gar rleggingar fyrir flk, srstaklega hva varar innkaup og ara mguleika vruvali.

Elsa rey Eysteinsdttir, ein skipuleggjenda skrifar um taki Frttabla dagsins. ar segir:

Einnota plast er einungis nota nokkrar mntur, rtt mean drukki er r glasi ea bora af diski, svo fer a rusli, ea besta falli endurvinnslu. Allt plast sem einhvern tma hefur veri framleitt er enn til, a brotnar niur minni einingar en eyist ekki. Sum rki hafa marka sr stefnu til a minnka plastnotkun enda er um a ra vaxandi vandaml.

Vi getum sjlf kvei a minnka notkun einnota plasti okkar daglega lfi. Vi getum vali vrur sem pakka er annars konar umbir, sleppt rrum og lokum egar vi kaupum drykki, fari me eigin lt verslanir sem a bja, keypt spustykki stainn fyrir brsa, vali grnmeti sem ekki er pakka plast. herslan er einnota plast, engin sta er til a henda v plasti sem til er, reynum a nota minna en endurnotum og endurvinnum a plast sem fer um hendur okkar. Fjlmrg r er a finna heimasunni plastlausseptember.is

Pistlar um skyld efni.

Arnar Plsson 6. jl 2010 Plasthafi

Arnar Plsson 20. janar 2010 Plastfjalli

Arnar Plsson 27. aprl 2017 Ormar sem bora plast


Erfamengun lxum vestfjrum

Hugmyndir um auki laxeldi hrlendis hafa vaki umru um mguleg umhverfishrif eldis. Fiskeldi fylgja msir ttir sem geta haft neikv hrif umhverfi, sem rtt er a hafa huga vi mat kostum og gllum uppbyggingar. Margt kemur ar til, mengun fr fri og skt, smit sem magnast kerjum og erfamengun ef fiskar sleppa. Til a mynda ef eldi er stunda opnum kvum sj getur ntt fa og rgangur fr fiskum valdi ofaugun. Einnig fylgja mrgum eldisfiskum snkjudr og sklar, sem auk ess a valda bsifjum eldinu, geta haft skaleg hrif arar villtar tegundir. tilfelli laxa er veigamest ls sem herjar nokkrar tegundir laxfiska. Rf eldisker eru nlgt rsum getur laxalsin borist villta laxa, urria og bleikjur egar seii halda til sjvar, fiskar sna til baka ea eru bara a svamla um strandsvum.

Auk essara tveggja tta er erfamengun einnig alvarlegt fyrirbri, sem normenn hafa fundi vsbendingar um 2/3 stofna nlegri rannskn. Erfamengun verur vi blndin eldisfisks og villtra fiska, og getur haft neikv hrif lfslkur villtra stofna og eiginleika eirra (sj fyrir nean tengla norskar rannsknir og tvr greinar okkar um efni).

slenski laxinn er lkur norskum laxi erfafrilega og einnig lffrilega. eir eru sannarlega af sama meii, enda naḿu eir bir n svi kjlfar aldar, en eim nokkur sund kynslum sem linar eru hafa eir rast lkar ttir. Rannsknir norsku srfringana sndu einnig a hrif gena fr eldisfiskum virast vera alvarlegri fjarskyldari stofna laxa. slenski laxinn vri dmi um slkt.

Ntildags er laxeldi hrlendis stunda me norskum eldislaxi, opnum kerjum. Spurningin vaknar er, hvaa hrif hefur a slenska ferskvatns stofna ef laxar sleppa r kerjum hr vi land?

fstudaginn brust frttir af v a srfringar Hafrannsknarstofnunar hefu fundi merki um erfamengun laxfiskum Vestfjrum. Rannsknin byggi erfagreiningu 15 breytilegum stum erfamengi laxins, og voru sni af meira en 700 seium fr Vestfjrum (afla 2016) borin saman vi lxum kringum landi og eldisfisk.

Ggnin sndu a eldislaxar hfu parast vi villta laxa og eignast afkvmi nokkrum stum. Slkir blendingar fundust aallega tveimur m (Botns Tlknafiri og Sunndals Trostansfiri). rtt fyrir a engir strokufiskar voru tilkynntir 2015 er mjg sennilegt a einhverjir kynroska laxar hafa sloppi og komist upp essar r.

v er ljst a erfamengun laxa er raunveruleg gn hrlendis.

Eins og oft gerist umru um mengun, frist umran til eftir a snt hefur veri fram a einhver inaur ea framleisla hafi mengun fr me sr. Fyrst er yfirleitt neita a mengun s til staar, en san er v haldi fram a hn s veruleg, ea a hn hafi bara smvgileg hrif merkilega nttru, ea endanum a sttanlegt s a frna hreinleika nttrunar fyrir hagna og strf.

Ein mikilvg niurstaa skrslunni er s a munur er laxastofnun innan slands. a er rtt a Vestfirir eru ekki ekktir fyrir a vera mikil laxveii svi, en nttran ekki stugt fyrirbri. Vi ttum lklega a fagna v a villtar tegundir auka tbreislu sna, ekki a agnast yfir v a r flkist fyrir okkar formum.

a eru margar leiir til a draga r ttunni erfablndun og mengun. S einfaldasta er a nota loku kerfi fyrir fiskeldi, eins og frndur vorir Normenn stefna n trauir a. Nema vitanlega normennirnir sem fjrfesta slandi, eir vilja f a nota opin ker til eldis.

Mynd r skrslu Hafrannsknarstofnunar.

Screenshot_2017-08-28_16-34-20

Heimildir

Skrslan Erfablndun eldislaxa af norskum uppruna vi slenska laxastofna (.pdf)

RV. 25. gst 2017. Erfablndun laxa m Vestfjrum

Vsir.is 25. gst 2017.Skr merki um erfablndun eldislax af norskum uppruna vi slenska laxastofna

Karlsson o.fl. 2016 ICES Journal of marine science doi.org/10.1093/icesjms/fsw121,

Glover o.fl. 2017 Fish and Fisheries doi: 10.1111/faf.12214,

Bolstad o.fl. 2017 Nature Ecology & Evolution doi:10.1038/s41559-017-0124

Arnar Plsson 16. janar2017 Mun norskt genaregn eyileggja slenska laxinn?

Arnar Plsson 8. jn 2017 hrif erfamengunar villta laxastofna


Kynslin sem borgai laun alingismanna me menntun sinni

Menntun er nausynleg fyrir samflagi og eflandi fyrir einstaklinga. Me v a lra nja hluti btir maur sjlfan sig, last nja frni, sjlfstraust og heimssn. Menntun augar bi jir og flk, jafnt andlega og fjrhagslega. Menntun er ekki...

mtstilegt, tlandi, eyileggjandi...

g er fkill. notar sama dp og g. Dpi mitt er mjg algengt ntildags, en var eiginlega ekki til fyrir tveimur ratugum. Dpi hefur nokkur nfn og lkar birtingarmyndir, en vi ekkjum a sem snjallsma, tlvupst, neti, tlvuleiki og...

Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband