Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Drįpsešli ķ DNA?

Er drįpsešli ķ DNA

Eša er žaš lęrt eša kennt?

Fólk hefur löngum velt fyrir sér hvort atferli sé arfgengt. Rįndżr žrķfast ekki nema meš žvķ aš drepa önnur dżr, žótt vissulega leggist mörg rįndżr einnig į hrę af "sjįlfdaušu". Atferli er hluti af svipgerš einstaklinga og hlżtur aš samžęttast formi žeirra og starfsemi. Rannsóknir į atferli eru harla erfišar žvķ svipgerširnar eru oft erfišar ķ skilgreiningu. Ef einhver hefur įhuga į hjartasjśkdómum, getur viškomandi t.d. męlt stęrš hjartans, blóšžrżsting og styrk kólesteróls. Ef sį sami hefši įhuga į atferli er ekki alveg jafn augljóst hvaš skal męla, ķ tilfelli örnsins gęti mašur tališ fjölda mśsa sem eru étnar, hversu lengi örnin svķfur, hversu margar atlögur og svo fram eftir götunum. En žaš er reglulega erfitt aš skilgreina atferli og hegšun lķfvera.

2014-05-15_12_40_24.jpg

En er hegšun arfbundin?

Žaš eru fjölmargar vķsbendingar um aš stökkbreytingar ķ genum geti haft įhrif į atferli! Tilraunadżr meš vissar stökkbreytingar, foršast įkvešna lykt, bregšast misjafnlega viš taugabošefnum, reyna mislengi viš einstaklinga af gagnstęšu kyni og svo framvegis. Žaš er lķklegt aš hluti af žeim mismun ķ atferli og  manngeršum sem viš žekkjum śr daglegu lķfi sé tilkominn vegna erfša. Mikilvęgt er aš viš įttum okkur į žvķ aš slķkur breytileiki er nįttśrulegur. Ómögulegt aš stašhęfa aš ein gerš atferlis sé annari betri, einfarinn er ekkert endilega betri en samkvęmisljóniš, allavega ķ žróunarlegum skilningi.

Žegar bornar eru saman tegundir er ljóst aš sumar žeirra hafa sterkara drįpsešli. Ef viš leyfum okkur vķsindalega alhęfingu, žį eru įkvešnar vķsbendingar um aš rįndżr hafi drįpsešli.

Myndin hér aš ofan sżnir svakalegt rįndżr, bęnabešuna. Žęr eru launmoršingjar. Standa kyrrar og bķša eftir brįš, og stökkva sķšan į žęr.

Ian Dworkin vinur vor og samstarfsmašur hefur rannsakaš afrįn bęnabešunar, og višbrögš įvaxtaflugna viš afrįninu. Ian og félagar hafa sżnt aš flugurnar sżna įkvešin varnarvišbrögš žegar žau įtta sig į žvķ aš afręningi er ķ grendinni. Žau geršu lķka tilraun, žar sem stórum stofni flugna var leyft aš žróast ķ bśri meš bęnabešum. Afleišingarnar voru žróunarfręšilegar breytingar į atferli flugnanna og śtliti. Vęngirnir breyttust og hįttherniš lķka. Žaš aš lifa ķ stöšugum ótta viš žaš aš vera étin hefur ekki bara įhrif į einstaklinga, heldur einnig afkomendur žeirra.

Žaš er kannski flókiš aš heimfęra žį hugmynd upp į veröld mannsins. Erum viš ķ varanlegum ótta, viš ljón eša framandi ęttbįlka? Og hvaša afleišingar hefur žaš fyrir atferli okkar og samskipti?

 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Žaš eru til örverusamfélög undir tappanum į eldhśsvaskinum žķnum sem stunda samvinnufélagsskap. 

Hver og ein örveranna er samsett meš fyrirmęlum dna.

go figure

Johann Bogason (IP-tala skrįš) 19.5.2017 kl. 00:27

2 Smįmynd: OGRI

Mašurinn [ homo ] er aš einhverju leyti rįndżr . Žaš mį sjį į augntönnum ; og drepur til aš mynda ašrar lķfverur sér til matar .

OGRI, 19.5.2017 kl. 06:30

3 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Sęll Jóhann

Bakterķurnar eru vitanlega meš drįpsešli lķka, sumar amk.

Hęgt hefši veriš aš skrifa pistilinn, er "samvinnuešli ķ DNA", en žaš rķmar ekki - og skortir lķka dśnduržįttinn.

Sęll OGRI

Viš erum aš einhverju leyti rįndżr, en samt töluvert meira en žaš. Viš erum lķka safnarar, bęndur, hiršingjar, höndlarar, hópsįlir og fjölskyldufólk. Og sumt af žvķ veršur fyrir įhrifum af erfšasamsetningu okkar.

Arnar Pįlsson, 19.5.2017 kl. 09:50

4 identicon

Sęll Arnar. Žróunarlķffręšingurinn N.Wade heldur žvķ fram aš viš séum, gegnum langa žróun sem ęttflokkaverur, forrituš til aš vera hjįlpsöm viš žau sem viš skynjum sem "okkar fólk" en tilbśin aš vera grimm viš žau sem viš skynjum sem "óvini". Svo er hęgt aš bśa til "gervięttflokka", hópa žar sem sameiginleg trś/lķfskošun skiptir meira mįli en blóšskyldleiki. Žannig var žaš meš frumkristna söfnušinn, žau geršu sitt besta til aš fylgja kęrleiksbošum Jesś, en bara innan hópsins.

Ingibjörg Ingadóttir (IP-tala skrįš) 19.5.2017 kl. 11:18

5 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Sęl Ingibjörg

Žaš er dįlķtiš flókiš aš greina nįkvęmlega ešli mannsins eša innbyggša eiginleika, og hvaša eiginleika viš höfum sem ašrar lķfverur eša apar hafa ekki.

Viš erum klįrlega hópsįlir, en eins og žś gefur ķ skyn žį skilgreinum viš hópinn mis stórann. Sumir skilgreina bara sig sem hópinn (sbr. hįrbrśsk forseta) į mešan ašrir finna til samkenndar meš mannkyni öllu. Viš hin erum einhvers stašar į milli, og getum žvķ réttlętt fyrir okkur aš vera góš viš börnin okkar og vini, en vond (kaldari, skeytingarlausari) gagnavart HINUM.

Nicholas Wade er reyndar blašamašur, og fékk ekki góša dóma fyrir skrif sķn um žróun mannsins.

Nafnlaus börn kortleggja sögu Amerķku

Arnar Pįlsson, 19.5.2017 kl. 16:21

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband