Leita ķ fréttum mbl.is

Ormar sem borša plast

Plast, t.d. polyethylene žręšir, er hęttuleg mengun vegna žess aš žaš brotnar treglega nišur ķ nįttśrunni og getur safnast upp.

Plast safnast upp ķ hafinu, sem risastórir flekkar į Kyrrahafinu, agnir į ströndum Evrópu eša sem plastbśtar ķ mögum sjófugla og fiska.

Vandamįliš er vitanlega grķšarleg notkun okkar į plasti og skelfilegt hiršuleysi ķ förgun og ónóg endurnżting.

Plast er orkurķkt efni, enda unniš śr olķu sem kemur śr lķfręnum jaršlögum sem myndušust m.a. śr skógum Krķtartķmans. Žvķ ęttu einhverjar lķfverur aš geta nżtt sér žęr. En bygging plasts er žannig aš žaš hentar illa ķ hvarfstöšvar ensķma sem venjulegar lķfverur bśa yfir.

Nżlegar rannsóknir sżna hins vegar aš viss hópur lķfvera kann aš bśa yfir lausninni. Tvęr rannsóknir verša tilgreindar hér.

Įriš 2014 birti kķnverskur rannsóknahópur undir stjórn Lei Jiang nišurstöšur rannsókna į bakterķum ķ görn vaxorma. Vaxormar hafa eins og viš öll örverur ķ meltingarvegi sķnum, en tegundirnar sem žeir bśa yfir eru all sérstakar vegna žess aš vaxormar lifa m.a. į vaxi śr bżflugnabśum. Örverurnar ķ meltingarvegi žeirra geta rofiš efnatengi ķ polyethylene samböndum.

Fyrir nokkrum dögum birist grein sem sżndi aš vaxormarmir sjįlfir naga gat į plastpoka, og aš plastiš brotnar nišur ķ ethylene glycol ķ meltingarvegi žeirra. Ekki er ljóst hvort aš efnaskiptahęfileikarnir eru bakterķanna, vaxormsins eša etv tilkomin vegna samspils žeirra.

Aš minnsta kosti er komin leiš til aš brjóta nišur efni sem hingaš til hefur safnast upp mest til óžurftar. En žaš žżšir vitanlega ekki aš viš ęttum aš fara hamförum ķ plastneyslu eša slaka į ķ endurvinnslu į žvķ. Žaš er ekki raunhęft aš beita vaxormum į plastfjöll eša plasteyjar ķ hafinu.

Heimildir og ķtarefni.

Yang, J., Yang, Y., Wu, W.-M., Zhao, J., and Jiang, L. 2014. Evidence of polyethylene biodegradation by bacterial Strains from the guts of plastic-eating waxworms. Environ. Sci. Tech. 48: 13776–13784.

Paolo Bombelli, Christopher J. Howe, Federica Bertocchini. 2017. Polyethylene bio-degradation by caterpillars of the wax moth Galleria mellonella Current Biology 27, R283–R293.

Arnar Pįlsson 2010. Plastfjalliš

Arnar Pįlsson 2010. Plasthafiš

The onion: 'How Bad For The Environment Can Throwing Away One Plastic Bottle Be?' 30 Million People Wonder


mbl.is Plast ķ sjó vanmetiš um 80%
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Sęll Arnar. Hrašsušukönnur śr linu plasti eins og nś eru seldar, geta lķka veriš hęttulegar. Viš sušuhitann kvarnast upp śr plastinu, og ķ sošnu vatni śr slķkum könnum, sem hafa veriš notašar ķ dįlķtinn tķma, sjįst litlar hvķtar agnir. Mun haršara plast var ķ könnum fyrir aldamót, og kvarnašist ekki upp śr žvķ - a.m.k. ekki śr minni, sem var rauš.

Ingibjörg Ingadóttir (IP-tala skrįš) 27.4.2017 kl. 21:52

2 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Sęl Ingibjörg

góšur punktur. Plast er ekki bara plast, ķ žaš er bętt öšrum efnum til aš mżkja eša herša. Sum žeirra leka śr plastinu meš tķma, og hluti žeirra hefur lķffręšileg įhrif. Heršingarefni eins og BPA svipar t.d. til stera ķ byggingu, og hafa įhrif į kynžroska froska og jafnvel spendżra.

Žaš er žvķ margt sem įvinnst meš žvķ aš draga śr plastnotkun.

Meš kvešju,A

Arnar Pįlsson, 28.4.2017 kl. 09:03

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband