Leita frttum mbl.is

Big bird gat af sr nja tegund finka

frttum Rv er n sagt fr ntkominni rannskn Peter og Rosemary Grant, sem greinir fr v sem virist vera fyrstu skref myndun tegundar.

Sangeet Lamichhaney o.fl. 2017Rapid hybrid speciation in Darwins finches Science. DOI: 10.1126/science.aao4593

Galapagoseyjar eru samofnar nafni Charles Darwin, og hugmyndinni um run vegna nttrulegs vals. Eyjarnar mynduust vegna eldvirkni, og eru ansi lkar grurfari og astum. egar finkutegund fr Suur Amerku nmu land eyjunum fyrir milljnum ra, stu henni mrg lk bsvi til boa. Fan var lk, sem leiddi til ess a goggar og lkamar finkanna tku a breytast, kynsl fram af kynsl. eyju me hr fr, eignuust finkur me stilega gogga og sterka kjlka fleiri afkomendur en hinar finkurnar. annig breyttust meal goggarnir, gegnum rsundin og mynduu um 13 askildar tegundir Galapagoseyjum. Reyndar veitti Darwin finkunum skp litla athygli egar hann stoppai vi siglingunni umhverfis hnttinn, og egar heim var komi hreifst hann fyrst a svipuu mynstri runar og srhfingar mismunandi eyjum hermifuglum (mockingbird).

fink_01run lngum tma

Kenning Darwins gengur t a breytingar veri tegundum kynsl fram af kynsl, m.a. vegna hrifa nttrulegs vals. Yfir hinn ralanga tma sem lfverur hafa byggt jrina vera v breytingar tegundum, r lagast a umhverfi snu og greinast n form og stundum askildar tegundir. Darwin lagi mikla herslu mikilvgi tmans og uppsfnun smrra breytinga, og runarfri ntmans hefur stafest etta. En tt a run s hjkvmileg lengri tmaskala, getur hn einnig gerst hratt.

run stuttum tma Galapagos

egar Ptur og Rsamara Grant komu til eyjanna fyrir um 40 rum, kvu au a einbeita sr a finkum einni ltilli og byggilegri eyju, Dapne Major. Eyjan er a ltil a au gtu kortlagt stofninn mjg rkilega og fylgst me einstaklingum og afkomendum eirra. au vonuust til a geta rannsaka vistfri finka nttrulegu umhverfi, en uru sr til undrunar einnig vitni a run nokkrum kynslum.

Lfrki Galapagoseyja verur fyrir miklum hrifum fr straumakerfum Kyrrahafsins. El nino og La nina hafa hrif rkomu eyjunum, sem sveiflast fr blautum rum til svandi urrka. etta breytir framboi og samsetningu frja eyjunum og ar me eiginleika finkanna.

Grant hjnin komu hinga til lands hausti 2009, og hldu fyrirlestur afmlisri Darwins. au sndu sveiflur str gokka finkustofninum eyjunni Dapne major. au sndu lka a vi vissar umhverfisastur getur srhfing finkanna horfi, og tvr tegundir runni saman eina.

Grant hjnin koma aftur til landsins, og halda erindi 22. ma n.k. Norrnahsinu. Erindin eru llum opin og vera hin forvitnilegustu.

Tilur nrra finka Galapagos

bk eirra hjna sem t kom 2014 segir fr athyglisveru dmi, vsi a nrri tegund. Sagan hfst egar srstk finka birtist eyjunni. Hn var me strri gogg en hinar, gat bora kaktusaldin og sng anna lag. Grant hjnin klluu hana Big bird. essi finka makaist og afkomendur eirra erfu gogginn og snginn. Fuglar geta veri mjg fastheldnir sng, og nota hann til a velja sr maka af rttri tegund. Afkomendur Big bird pruust aallega vi systkyni sn ea ttingja, og annig vihlst sngurinn og goggurinn sem var svo gur fyrir kaktusaldin-ti.

a er vissulega fullsnemmt a lykta a afkomendur Big bird su orin n tegund, stofninn er smr og breytingar umhverfi geta kippt undan eim ftum. En etta dmi snir hvernig me einfldum htti, vistfrileg srhfing og makaval getur mynda askilda hpa. Lkn hafa snt a ef essir ttir haldast hendur, aukist lkurnar askilnai tvo hpa og ar me tegundir.

Eftirskrift:

Pistill essi er byggur eldri skrifum, en uppfrur tilefni heimsknar Granthjnanna.

Leirtting. Ptur benti a La nina var misrita, g er honum akkltur fyrir bendinguna.

tarefni:

NY Times 4. gst 2014 In Darwins Footsteps

Arnar Plsson | 21. gst 2009 Finkurnar koma

Arnar Plsson | 1. september 2009 Heimskn Grant hjnanna

Myndband um rannsknir eirra
https://www.youtube.com/watch?v=n3265bno2X0Upplsingar af vef PBS
http://www.pbs.org/wgbh/evolution/library/01/6/l_016_01.html

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jn rhallsson

Er etta ekki bara elileg fjlbreytni innan smu tegundar?

Alveg eins og a andlitin hrna Mogga-blogginu eru mismunandi og vi myndum skilgreina au ll sem smu tegundina.

Jn rhallsson, 24.11.2017 kl. 11:40

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband