Leita ķ fréttum mbl.is

Opinn ašgangur aš vķsindažekkingu

Ķ vķsindum var ašgengi aš fręšigreinum lengi takmarkaš, en breyting hefur oršiš į undanförnum įratug.

Snemma komst į sś hefš aš vķsindamenn sendu greinar til birtingar ķ fagtķmaritum, sem įkvešnir śtgefendur sįu um i) aš fį faglega ašilla til aš rżna og meta, ii) bśa til prentunar, iii) prenta og iv) dreifa į bókasöfn og fagašilla. Ķ langflestum tilfellum afsölušu vķsindamennirnir sér höfundarétti til śtgefenda. Vķsindamenn fį nęstum aldrei greišslur fyrir greinar eša bękur (nema žeir sem gefa śt vinsęlar bękur eins og Leitin aš uppruna Äŗķfs). 

Žetta er all sérstök uppsetning, sérstaklega ķ nśtķmanum, žar sem vķsindamenn fį flestir peninga frį almenningi (samkeppnissjóšum į vegum fylkja, rķkis og rķkjabandalaga (ESB). Til dęmis śtdeilir Bandarķska heilbrigšisstofnunin (NIH) hundrušum milljarša į įri, en hefur undanfariš gert žį kröfu aš styrkžiggjendur skuli sjį til žess aš nišurstöšurnar séu öllum ašgengilegar. Žaš er skynsamlegt, rķkiš borgar fyrir rannsókn og vill aš nišurstöšurnar séu ekki lęstar nišri ķ skśffu. Žessi heimspeki er sterk ķ vķsindum og hefur margar birtingarmyndir (ašgengi aš gögnum og kennitölur vķsindamanna).

openaccessweek2012.jpgInnan vķsinda er straumurinn frį hinum klassķsku vķsindaritum. Public library of Science (PLoS, sem gefur śt PLoS biology og PLoS one) er tilraun til aš skapa mótsvar viš hinum einkareknu vķsindatķmarits-śtgįfum. Žar žurfa höfundar aš borga fyrir prentkostnaš (1300+ dali - hęgt aš fį žetta lękkaš eša fellt nišur ef rök eru fyrir hendi). PLoS er rekiš į nślli, meš greišslum fyrir śtgįfu, framlögum félaga og einkaašilla. Gömlu veldin, Nature, Science, Elsevier hafa hakkast ķ PLoS, en ekki oršiš įgengt. PLoS one birtir greinar, opnar fyrir athugasemdir og umręšur um tilteknar greinar. Annar vettvangur fyrir opin skošanaskipti vķsindamanna er arxiv.org opinn sķša fyrir handrit į sviši ešlisfręši, stęršfręši, lķffręši og skyldra greina. Žar mį nįlgast 700.000+ handrit. Enn annaš tķmarit af sama toga eru peerJ og F1000research žar sem handrit, athugasemdir ritrżnara, andsvör höfunda eru birt opinberlega, samhliša loka śtgįfu af greininni ef hśn er samžykkt. Žannig er hęgt aš skoša žróun handrits, og fį oft fyllri umręšu um tęknileg atriši eša tślkun.

Nżveriš var uppfęršur upplżsingavefur hérlendis um opinn ašgang (opinnadgangur.is). Žar segir:

Sś hefš hefur veriš ķ gildi allt frį žvķ aš fyrstu vķsindatķmaritin komu śt į 17. öld aš vķsindamenn hafa ekki fengiš borgaš fyrir vķsindaleg skrif sķn. Meš gamla śtgįfufyrirkomulaginu fyrir tķma internetsins var möguleikinn til almennrar vķštękrar dreifingar į vķsindažekkingu ekki fyrir hendi. En meš tilkomu internetsins uršu til nżir möguleikar ķ mišlun žekkingar. Tękifęri var fyrir hendi aš birta afrakstur vķsindastarfs ķ opnum ašgangi į internetinu öllum til afnota og framdrįttar

Žrįtt fyrir žetta eru enn miklar ašgangshömlur į śtgefnu vķsindaefni, oftast gjaldskyldar hömlur. Žessar yfirlżsingar voru upphafiš aš barįttunni fyrir opnum ašgangi aš vķsindaefni og fjölmargar stefnur um opinn ašgang hafa fylgt ķ kjölfariš

Annaš skylt verkefni er opinvisindi.is, sem er skrįahirsla fyrir ķslenskar vķsindagreinar. Žar er hęgt aš nįlgast pdf śtgįfur af vķsindagreinum ķslenskra vķsindamanna.

Ķtarefni og skylt.

AP. Gömul višskiptaveldi og nśtķminn

AP. Ašgengi aš gögnum og kennitölur vķsindamanna


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband