Leita ķ fréttum mbl.is

Hversu mörg gen fįum viš frį hverjum forföšur?

Meš bęttum ašferšum til aš greina erfšabreytileika manna į milli og betri lķkönum ķ stofnerfšafręši hefur möguleikinn į aš svara spurningu eins og žessari aukist mikiš. Meš žvķ aš nota sameindagreiningar mį finna hvaša litningar og hlutar žeirra koma frį föšur, móšur, öfum, ömmum og fjarskyldari forfešrum.

Arnar Pįlsson. „Hversu mörg gen fįum viš frį hverjum forföšur?“ Vķsindavefurinn, 21. mars 2018. http://visindavefur.is/svar.php?id=75186.

Margir nślifandi Ķslendingar geta rakiš ęttir sķnar til Egils Skallagrķmssonar. En hversu mörg gen fengu žeir ķ raun frį honum? Viš fįum helming gena okkar frį hvoru foreldri. Žvķ leggur amma barnabarni til 1/4 gena, langamma 1/8, langlangamma 1/16 og svona mį halda įfram aftur ķ ęttir. Ef viš gerum rįš fyrir 40 kynslóšum frį Agli til nśtķmaafkomenda hans er framlagiš 1/1.000.000.000.000. Mišaš viš aš erfšamengi okkar er 6.400.000.000 basar (į tvķlitna formi), er ljóst aš flestir afkomendur Egils fengu ekki einn einasta basa frį honum!

Meš sama hętti mį reikna śt til dęmis framlag pólska stjörnufręšingsins Kópernikusar (1473-1543) til nślifandi afkomenda hans. Meš hlišsjón af erfšum og mišaš viš 20 kynslóšir žeirra į milli er 1 milljónasti hluti erfšaefnis afkomandans frį Kópernikusi kominn.

En ef viš förum stutt aftur ķ ęttir lķtur dęmiš öšruvķsi śt. Frį hverri langalangömmu fįum viš til dęmis 6,25% af erfšaefni okkar. Žaš er alvöru framlag. Um 1280 gen af žeim 20.500 sem finnast ķ erfšamengi okkar, komu frį langalangömmu okkar.

erfdaframlag_stor_090218

Erfšaframlag til afkvęmis, rakiš einn ęttlegg. Į x-įs eru forfešur stślkunar teiknašir og į y-įs erfšaframlag sem hśn fęr frį hverri formóšur į ęttleggnum.

Rétt er aš taka fram aš allar tölurnar hér aš ofan eru mešaltöl og öruggt aš sumir afkomendur fengu meira erfšaefni frį hverjum forföšur og ašrir minna. Įstęšan er sś aš stokkun litninga er óregluleg, atburširnir (endurröšun) sem klippa žį sundur og raša žeim saman aftur eru ekki žaš margir ķ hverri kynslóš. Žannig erfast stórir partar af litningum saman ķ gegnum margar kynslóšir. Af žvķ leišir aš flestir afkomendur Kópernikusar fengu ekkert, en ašrir meira af DNA frį honum.

Stofnerfšafręšingurinn Graham Coop hefur reiknaš lķkurnar į žvķ aš viš fįum erfšaefni frį forfešrum okkar. Eins og sést į seinni myndinni ķ svarinu er framlag langalangömmu og hennar kynslóšar töluvert, en žegar komiš er nokkrum kynslóšum ofar verša įhrif breytileika ķ endurröšun meiri og lķkurnar į aš viš erfum einhver gen frį forfešrum okkar dvķna hratt. Minni en 50% lķkur eru į aš forfešur ķ 9. liš hafi gefiš okkur eitt einasta gen og viš 14. kynslóš eru lķkurnar oršnar minni en 5%.

En framlagiš hękkar vitanlega ef forfaširinn (til dęmis langalangamman ķ dęminu aš ofan) kemur tvisvar eša oftar fyrir ķ ęttartré einstaklings. Og žvķ ofar sem viš klifrum ķ ęttartréš, žvķ meiri verša lķkurnar į aš greinarnar falli saman. Samruni ķ ęttartrjįm er ansi algengur og getur af sér forvitnileg mynstur.

Meginnišurstöšur:

  • Einstaklingar frį helming gena sinna frį hvoru foreldri.
  • Einstaklingar fį fjóršung gena sinna frį hverri ömmu og afa.
  • Einstaklingar fį sķfellt minna erfšaframlag frį forfešrum žegar klifraš er ofar ķ ęttartréš.
  • Stokkun litninga veldur mikilli dreifni ķ erfšaframlagi hvers forföšurs ofar ķ ęttartrénu.

Heimildir og mynd:


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 identicon

Sęll Arnar

Įhugaverš grein. 

Mķn spurning er, hvernig mį žį śtskżra sameiginlega upplifanir fólks sem ekki er skylt? Sem dęmi, mjög margir dreyma aš žeir séu aš falla. Veit ekki hvort žaš hefur veriš rannsakaš sérstaklega eša hvort žaš er yfir höfuš hęgt. Žaš liggur ķ augum uppi aš žetta er einhvaš primal. Mér finnst žetta alltaf hafa vera sofandi apinn aš detta nišur śr trénu.

Önnur óskild spurning. Er bśiš aš sanna žaš aš genamengiš geti breyst vegna umhverfis, ytri ašstęšna? Framhaldsspurning ef jį, er žį sjįlfselska gen kenning Hamilton's og Price dauš?

Sigžór Hrafnsson (IP-tala skrįš) 28.3.2018 kl. 03:14

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband