Leita Ý frÚttum mbl.is
Embla

Oliver Sacks taugalÝffrŠ­ingur og sagnama­ur er fallinn frß

Heilinn er stˇrbroti­ fyrirbŠri sem hjßlpar okkur a­ skynja ver÷ldina, rata um heiminn og samfÚlagi­ og heldur utan um hvatir okkar, minningar og ■rßr. Svo breg­ast krosstrÚ sem ÷nnur trÚ - heilinn er ekki ˇbrig­ull. Frßvik Ý heilastarfsemi gera okkur erfitt fyrir og valda oft mikilli ■jßningu (bŠ­i sj˙klinga og a­standenda), en ■au upplřsa okkur einnig um eiginleika taugakerfisins og vitundarinnar.

Oliver Sacks sinnti og rannsaka­i sj˙klingum me­ fßgŠta galla, me­al annars mann sem rugla­ist ß konu sinni ß hatti, mann sem var­ fyrir eldingu og fylltist ßstrÝ­u fyrir tˇnlist, og mann sem fÚkk hnefastˇrt Šxli i h÷fu­u­ og man ekkert nema tˇnlist Grateful Dead (hvÝlÝk ÷rl÷g!).

Oliver Sacks er lÝklega ■ekktastur fyrir bˇkina the Awakenings sem gat af sÚr samnefnda kvikmynd me­ Robin Williams og Robert Deniro Ý a­alhlutverkum. Ůar fjallar hann um sj˙klinga me­ svefnsřki sem margir hverjir h÷f­u sofi­ Ý ßratugi. ┴ri­ 1969 var prufa­ a­ gefa ■eim taugabo­efni, L-Dopa og rakna­i fˇlki­ ■ß vi­ sÚr og var hi­ kßtasta. LŠkningin var tÝmabundin ■vÝ ■au fÚllu aftur Ý svefn einhverju sÝ­ar. ١ hŠgt vŠri a­ vekja fˇlki­ me­ bo­efninu ur­u v÷kustundirnar alltaf styttri og styttri, lÝklega vegna ■ess a­ lÝkamarnir ur­u ˇnŠmir fyrir efninu.

Oliver fjallar ß einstaklega nŠman hßtt um einkenni og lÝ­an sj˙klinga sinna, dregur ekkert undan en vi­heldur vir­ingu ■eirra. Ůa­ er nß­argj÷f sem fßir hafa, og nŠr ˇm÷gulegt fyrir ßhugapenna a­ lřsa almennilega. Til ■arf lestur bˇka Sacks. Hann haf­i nefnilega einstaka frßsagnagßfu og skrifa­i af mikilli nŠrgŠtni og tilfinningu.

┴stŠ­an fyrir ■vÝ kann a­ vera a­ hann var Ý raun ßstfanginn af sj˙klingum sÝnum, eins og hann lřsir Ý sjßlfsŠvis÷gu sinni. ôI had fallen in love ľ and out of love ľ and, in a sense, was in love with my patients.ö Hann var ßstfanginn Ý ■eim skilningi a­ hann kafa­i me­ sj˙klingunum a­ rˇtum sj˙kdˇma ■eirra, reyndi a­ skilja e­li ■eirra og birtingarmyndir.

Ëliver Sacks stunda­i vÝsindi sÚrtilfella og persˇnulegrar ■ekkingar, ekki vandlega skipulag­ar rannsˇknir ß ■˙sundum me­ tilheyrandi vi­mi­unarhˇpum og t÷lfrŠ­i. Engu a­ sÝ­ur lŠrir ma­ur heilmiki­ af skrifum hans, t.d. um sÝna eigin taugakippi, veikleika e­a einkenni. En ekki sÝst a­ bera vir­ingu fyrir fj÷lbreytileika hins mannlega rˇfs og persˇnunum sem au­ga lÝf okkar.

═tarefni:

Mark Tran 30. ßg˙st 2015 The GuardianáOliver Sacks, eminent neurologist and author of Awakenings, dies aged 82

Awakenings.

Will Self, 8. maÝ 2015 The Guardian On the Move: A Life by Oliver Sacks ľ review

Arnar Pßlsson 2. jan˙ar 2012 Musicophilia


Gnarr hvetur til uppbyggingar nßtt˙ruminjasafns ═slands

dilaskarfur_arnthorNßtt˙ruminjasafn ═slands er ekki eiginlegt safn. Ůa­ er til Ý l÷gum, er me­ forstjˇra og vonandi enn■ß nokkrar skrifstofur upp ß nß­ Hßskˇla ═slands. En ■a­ er ekki safn Ý eiginlegri merkingu, sem fˇlk getur gengi­ um og sko­a­ geirfuglinn, hvalabein, steindir, hraunger­ir e­a uppstoppa­a smßhesta.

Ůa­ er alger hneisa a­ ekki sÚ nßtt˙ruminjasafn Ý landi sem ■ekktast fyrir nßtt˙ru.

Jˇn Gnarr fjallar um ßstand safnsins e­a hallŠri ÷llu heldur Ý pistli Ý FrÚttabla­i laugardagsins (Nßtt˙rulega). Ůar segir hann m.a.:

Ůa­ er ekkert veglegt nßtt˙ruvÝsindasafn ß ═slandi. Ůa­ er sÚrkennileg sta­a Ý landi sem er heimsfrŠgt fyrir nßtt˙ru sÝna. Ůa­ er svona svipa­ og ef Ý Danm÷rku vŠri ekkert Legoland. Fyrir nokkrum ßrum heimsˇtti Úg safni­ Ý ParÝs. Ůa­ sem vakti athygli mÝna var a­ flestir gestir voru Ý ■eim hluta safnsins sem snÚri a­ Nor­urslˇ­um. Ůar er uppstoppa­ur Geirfugl og fyrir framan hann var l÷ng bi­r÷­.

S÷fn gegna margvÝslegu hlutverki. SamkvŠmt l÷gum er hlutverk Nßtt˙ruminjasafns ═slands a­ ôvarpa ljˇsi ßánßtt˙ru ═slands, nßtt˙rus÷gu landsins, nřtingu nßtt˙ruau­lyndaáog nßtt˙ruvernd, auk ■ess a­ varpa ljˇsi ß samspil manns og nßtt˙ru og ß nßtt˙ru landsins Ý al■jˇ­legu samhengi.öá

S÷fn upplřsa og frŠ­a, ■a­ jafnast ekkert ß vi­ frŠ­slu sem ma­ur heldur a­ sÚ skemmtun e­a af■reying. John Dewey benti ß a­ vi­ lŠrum me­ ■vÝ a­ gera og kanna eitthva­ (ekki bara af bˇk e­a dŠmum). ┴ s÷fnum fßum vi­ a­ kanna nßtt˙ru sem erfitt er a­ nßlgast, rřna Ý steingervinga e­a bera saman steindir, hristast ß jar­skjßlftahermi e­a fylgjast me­ vindi b˙a til sand÷ldur. S÷fn nřtast til a­ skrß s÷gu, mynstur, hamfarir, strauma og stefnur, jafnt Ý nßtt˙ru, listum og b˙setu.

RÝki, h÷fu­borg og landsmenn allir eiga a­ taka h÷ndum saman og tryggja a­ almennilegt nßtt˙ruminjasafn ver­i sett upp hÚrlendis.

Mynd af fuglum tˇk Arn■ˇr Gar­arsson.

═tarefni:

Nßtt˙ruminjasafn ═slands | H÷fu­safn ß svi­i nßtt˙rufrŠ­a

35/2007: L÷g um Nßtt˙ruminjasafn ═slands

┴lyktun um stu­ning vi­ Nßtt˙ruminjasafn ═slands

┴kall vegna Nßtt˙ruminjasafns ═slands

Arnar Pßlsson 25. nˇvember 2011 Safni­ sem gleymdist, ■jˇ­arhneisa


FrßbŠrt framlag Ýslenskrar erf­agreiningar

═slensk erf­agreining gaf landspÝtalanum jßeindaskanna, sem mun nřtast til a­ greina nokkrar ger­ir krabbameina og jafnvel alzheimer. Ůa­ er sta­reynd a­ Ýslenskt heilbrig­iskerfi hefur veri­ Ý fjßrsvelti, jafnt hefur skort fjßrmagn fyrir launum, tŠkjum,...

Nř erf­atŠkni miki­ framfaraspor

Rannsˇknir ß varnarkerfum bakterÝa leiddu vÝsindamenn a­ einst÷ku kerfi, sem n˙ hefur veri­ hagnřtt fyrir erf­atŠkni. Erf­atŠkni gengur ˙t ß a­ breyta genum lÝfvera e­a bŠta vi­ genum, e­a jafnvel hanna frß grunni. TŠknin til ■ess hefur veri­ ansi...

Doktorsv÷rn: samspil ÷rveruflˇru Ý ■÷rmum og hřsils

┴ kerfislÝffrŠ­isetri H═ er stunda­ar rannsˇknir ß samspili ÷rvera og ■arma. ----------- F÷studaginn 14. ßg˙st ver Almut Katrin Heinken doktorsritger­ sÝna Ý lÝffrŠ­i vi­ LÝf- og umhverfisvÝsindadeild Hßskˇla ═slands. Ritger­in ber heiti­ Skor­a­ lÝkan...

Nokkrar myndir af krÝum vi­ Ískju

Myndir teknar fyrr Ý sumar, af krÝum Ý Štisleit vi­ tjarnirnar framan vi­ NorrŠna h˙si­ og Ískju. KrÝurnar er enn Ý fullu fj÷ri, og verja svŠ­i­ sitt af miklu har­fylgi. Fyrir skemmstu sß Úg hˇp fˇlks ß hlaupum frß tj÷rninni vegna mˇtmŠla...

NŠsta sÝ­a

Höfundur

Arnar Pálsson
Arnar Pálsson

Erfðafræðingur

Sept. 2015
S M Ů M F F L
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.