Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Innrįs og śtrįs gęsanna

Milli borgarsvęša Ķrlands og heimskautasvęša Noršur Kanada: Rannsóknir į lķfi margęsa

Freydķs Vigfśsdóttir flytur erindi į vegum Hins ķslenska nįttśrufręšifélags. Erindiš veršur flutt mįnudaginn 27. nóvember kl. 17:15 ķ stofu 132 ķ Öskju, nįttśrufręšihśsi Hįskóla Ķslands. Ašgangur er öllum heimill og ókeypis.

Įgrip af erindi:

Ķ fyrirlestrinum veršur fjallaš um rannsóknir į margęsum en margęsir sem eru fargestir į Ķslandi og vetra sig į Ķrlandi, verpa į Heimskautasvęšum Noršur Kanada og eru varpsvęši žeirra ein žau noršlęgustu sem žekkjast mešal fuglategunda. Ķsland gegnir mikilvęgu hlutverki sem viškomustašur en gęsirnar žurfa aš safna nęgum forša hérlendis bęši til eggjamyndunar sem og til aš knżja hiš 3000 km langa farflug, žvert yfir Gręnlandsjökul, į varpstöšvarnar į 80“N į Ellesmere-eyju og svęšunum ķ kring. Talningar benda til žess aš žessi tiltekni stofn (ašeins rśmlega 30.000 fuglar) hafi allur višdvöl hér į landi og um fjóršungur žess fari um Suš-Vestur horn Ķslands.

Markmiš verkefnisins er m.a. aš kanna streitu ķ villtum dżrastofnum og takmarkandi žętti į farleiš, en hér er žekktum einstaklingsmerktum fuglum fylgt į eftir alla farleišina. Sagt veršur frį ašferšum męlinga og nišurstöšum rannsóknanna sem mest hafa fariš fram ķ Dublin į Ķrlandi og į Įlftanesi į Ķslandi. Einnig veršur sagt frį leišangri rannsóknarhópsins į heimskautasvęšin įriš 2014 žar sem męlingar į varpstöš fóru fram og myndir af gróšur- og dżralķfi žessa einstaka og fįfarna svęšis verša sżndar.

Freydķs Vigfśsdóttir er sérfręšingur viš Hįskóla Ķslands. Freydķs lauk BSc og MSc prófi ķ lķffręši viš Hįskóla Ķslands og PhD prófi frį University of East Anglia ķ Englandi. Freydķs stundar rannsóknir ķ vistfręši sem lśta aš įlagi, atferli og hormónabśskap hįnorręnna farfugla og sjįvarlķffręši sem leitast viš aš skilja ešli og įstęšur breytinga į fęšukešjum hafsins.

Sjį nįnar į vef HĶN http://www.hin.is/


Af kikvendum og bernskubrekum fuglafręšings

Arnžór Garšarson hlaut heišurveršlaun Lķffręšifélags Ķslands fyrir ómetanlegt framlag til rannsókna ķ lķffręši, į lķffręširįšstefnunni sem haldin var ķ október sķšastlišnum. Viš sama tilefni fékk Óttar Rolfsson veršlaun fyrir fjörlegt start į lķffręšilegum ferli.

Arnžór flutti stutt įvarp į rįšstefnunni um vķsindaferil sinn, og annaš lengra um fuglana. Ķ stutta įvarpinu fjallaši hann um stöšu lķffręšķ og vķsinda ķ nśtķma samfélagi, og mikilvęgi žekkingar į nįttśrunni fyrir verndun jafnt og nżtingu.

Hann kryddaši frįsögnina meš skondnum sögum, mešal annars sķnum fyrstu skrefum sem vķsindamanns.

Hann var žriggja įra og bjó ķ Skerjafirši žegar seinna strķš hófst. Sķšan atvikašist žaš žannig aš skip strandaši viš Skerjafjöršinn, og Arnžór fékk aš fara nišur ķ fjöru til aš kķkja. Hann ętlaši aš prófa tilgįtu.

Skipiš sem strandaši var nefnilega sykurskipiš, og tilgįta Arnžórs var sś aš sjórinn vęri oršinn sętur. Ķ ljós koma aš sjórinn var ennžį saltur, žannig aš fyrsta tilgįta Arnžórs féll.

En hann var ekki aš baki dottinn, enda kominn meš bragš fyrir vķsindum ef ekki söltum sjó. Nokkru sķšar flutti hann śt į nes. Žar voru breskir hermenn meš ašsetur. Arnžór įttaši sig į žvķ aš žeir tölušu ekki sama mįl og ķslendingar. Kżr tölušu heldur ekki sama mįl og ķslendingar. Önnur tilgįtan varš sś aš bretar og kżr tala sama mįl. Athuganir sżndu žaš var rangt. Féll sś tilgįta lķka.

Arnžór hélt samt įfram į svipašri braut, žvķ vķsindaleg hugsun hans fann sér farveg ķ įhuga į fuglum. Hann birti sķna fyrstu grein ķ Nįttśrufręšingnum 17 įra gamall. Hśn var um fugla į Seltjarnarnesi, rituš ķ félagi viš Agnar Ingólfsson og myndskreytt af Arnžóri sjįlfum (dęmi hér fyrir nešan).ArnThorAedarfugl1955

Fyrirlestrar Arnžórs eru passleg blanda af stašreyndum og glettni. Hann fjallar sposkur um kikvendi af żmsum geršum, hįttum žeirra og sérviskum. En žegar fuglar eru annars vegar, er eins og kvikni į tśrbódrifinu. Įhugi hans er heillandi og smitandi ķ senn.

Arnžór hefur einnig veriš ötull barįttumašur fyrir verndun vistkerfa og nįttśru hérlendis. Hann var til dęmis forvķgismašur aš frišun Žjórsįrvera, og hefur veriš leišarljós fyrir ķslenska nįttśruvernd um įratugabil.

Fjallaš var um störf Arnžórs į vef HĶ ķ tilefni af veršlaunaafhendingunni.

Arnžór Garšarsson, dżrafręšingur og prófessor emeritus ķ dżrafręši viš Lķf- og umhverfisvķsindadeild HĶ,  hlaut veršlaun fyrir farsęlan feril og ómetanlegt framlag til rannsókna og vöktunar į nįttśru Ķslands og frumkvöšlastarf ķ verndun ķslensks votlendis. Arnžór hóf sinn vķsindaferil  snemma en hann birti sķna fyrstu grein um fugla ķ Nįttśrufręšingnum įriš 1955, žį 17 įra gamall.

Hann lauk BS-prófi ķ dżrafręši frį Hįskólanum ķ Bristol į Englandi og doktorsgrįšu frį Hįskólanum ķ Berkeley ķ Kalifornķu 1971.  Arnžór hóf kennslu viš gömlu lķffręšiskor Hįskóla Ķslands 1969, įri eftir aš byrjaš var aš bjóša upp į nįmiš, og varš prófessor įriš 1974. Kennslugreinar hans voru dżrafręši hryggdżra og hryggleysingja og svo sérsviš hans, fuglafręši. Mešal afreka Arnžórs į vķsindasvišinu eru rannsóknir į vistfręši Žjórsįrvera sem hófust fyrir nęrri 50 įrum. Žetta voru fyrstu umhverfisrannsóknir sem unnar voru vegna hugsanlegra stórframkvęmda hér į landi. Frišlżsing Žjórsįrvera og skrįning žeirra į Ramsar-sįttmįlann um verndun votlendis meš alžjóšlegt mikilvęgi er fyrst og fremst Arnžóri aš žakka. 

 

Ķtarefni:

Heišursveršlaun lķffręšifélagsins 2017.

Agnar Ingólfsson og Arnžór Garšarsson 1955 Fuglalķf į Seltjarnarnesi Nįttśrufręšingurinn 25. įrgangur.


Svör viš žróunargįtunni undir Heršubreiš

Žróun lķfvera er stašreynd. Hlutverk nįttśrulegs vals ķ tilurš fjölbreytileika lķfsins er ekki ķ vafa. Ašrir žróunarkraftar eru til dęmis stökkbreytingar - nżjar verša til ķ hverri kynslóš, tilviljun - sem breytir tķšni gerša, stofnbygging - t.d. vegna...

Nóbelsveršlaun ķ efnafręši: Rafeindasmįsjįrmyndir af stórum lķfsameindum

FRĘŠSLUFUNDUR VĶSINDAFÉLAGS ĶSLENDINGA Rafeindasmįsjįrmyndir af stórum lķfsameindum ķ hįrri upplausn Fyrirlesari: Aušur Magnśsdóttir, forseti Aušlinda- og umhverfisdeildar Landbśnašarhįskóla Ķslands. Fundarstjóri: Kristjįn Leósson, Nżsköpunarmišstöš...

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband