Leita ķ fréttum mbl.is
Embla

Flugskrķmslaveisla

Ķ kęrkvöldi bauš Rśv upp į flugskķmslaveislu. Sżndur var žįttur śr smišju David Attenboroughs, um žróun flugešla og fugla. Žįtturinn fylgdi sögu flugešlanna, og rakti tilurš helstu breytinga į formi žeirra og starfsemi. Fyrstu flugešlurnar voru meš hala og gįtu lķklega ekki gengiš į afturfótunum, heldur studdust viš vęngina į göngu (eša klifri).

Lķka voru vķsbendingar um aš sumar fyrstu ešlurnar hafi ašallega hangiš ķ trjįm eša į klettum, frekar en aš ganga į jafnsléttu.

Žegar fram kom afbrigši įn hala, opnušust nżjir möguleikar fyrir flugešlurnar. Einnig breyttust beinin śr venjulegum ešlubeinum ķ léttari og jafnvel loftfyllt rör, eins og sķšar žróašist hjį fuglum.

flying-monsters-tapejara_35634_600x450

David rakti žessa sögu eins og honum er einum lagiš, og treysti mikiš į tölvutękni til aš sżna lķkön af formi, flugi og hreyfingum flugešlanna. Allt byggši žetta į nżlegum rannsóknum og nišurstöšum į steingervingum ólķkra flugešla. Sumt leikur ennžį vafi į, eins og t.d. hvaša hlutverki stór kambur į höfši Tapejara flugešlunar gengdi. S. Chatterli setti fram žį tilgįtu aš kamburinn hjįlpaš viš stjórnun og snarpar beygjur. Hann lagši einnig til aš vęngir og kambur Tapejara* vęri siglingatęki, og aš ešlan hefši flotiš undan vindi. Mér finnst bįšar tilgįtur ansi villtar, og lķklegri skżring er sś sem David ręšir ķ žęttinum. Aš kamburinn hafi komiš til vegna kynvals (e. sexual selection), svona dįldiš eins og horn hreindżra og fjašrakrans pįfuglsins.

Altént, ég męli meš flugskrķmslunum.

*Mynd af vef National Geographic.

Flying monsters - National geographic

New information on the pterosaur Tupandactylus imperator, with comments on the relationships of Tapejaridae

Felipe L. Pinheiro, Daniel C. Fortier, Cesar L. Schultz, José Artur F.G. De Andrade, and Renan A.M. Bantim

Acta Palaeontologica Polonica 56 (3), 2011: 567-580 doi: http://dx.doi.org/10.4202/app.2010.0057

Mannaušur śr engu?

Gullgeršarmenn fortķšar héldu aš žeir gętu bśiš til gull śr blżi, eša einhverju algerlega veršlausu. Žeir héldu aš hęgt vęri aš umbreyta efnum ķ gull meš tilraunum og blöndunum.

Gullgerš virkar ekki. En žaš er hęgt aš gera gull af mönnum meš žvķ aš skaffa žeim rétt umhverfi. Mannfólk mótast af umhverfi sķnu, og leišin til aš bśa til mannauš er aš skaffa ungu fólki frjótt og hvetjandi umhverfi.

Žaš er aš segja góš heimili og gott menntakerfi. Saman getum viš byggt upp góšar menntastofnanir og skóla, sem hjįlpa börnum aš žroskast og gerir fólk sjįlfstętt, skapandi og hugsandi.

Skólakerfiš allt hefur veriš ķ fjįrsvelti ķ marga įratugi, sem sést best į įstandi skólabygginga en einnig ķ sambęrilega alvarlegum brestum ķ starfi, skorti į bókum og kennsluefni og lélegri ašstöšu ólķkra skóla og skólastiga. Ķ formlegu skólakerfi landsins eru hįskólar athvarf fyrir žį sem vilja mennta sig og žroskast meš žvķ aš lęra. Ķ Hįskóla Ķslands hefur langvarandi fjįrskortur komiš nišur į hśsnęši og śtbśnaši, vinnuašstöšu starfsfólks og gęšum nįms.

Mannaušur veršur ekki til śr engu. Mannaušur žarfnast góšrar umgjaršar, menntastefnu, kennara, starfsfólks, bygginga og tękja. Og žaš getur alžingi skaffaš meš įherslu į mįlaflokkinn og fjįrmagni til hįskólanna.

Torfi Tślinķus fjallar um mannauš ķ grein ķ Fréttablašinu ķ dag. Hann segir:

Ķ heimi tuttugustu og fyrstu aldar, meš öllum sķnum tękifęrum og įskorunum, skiptir mannaušur ekki sķšur mįli en ķ veröld fornskįldsins. Tękifęrin eru mikilfengleg meš tękninżjungum, hnattvęšingu og sķauknum skilningi į nįttśrunni og okkur sjįlfum. Įskoranirnar eru grķšarlegar meš fólksfjölgun, nįttśruvį af margvķslegu tagi, aš ónefndri vaxandi misskiptingu aušs meš fylgifiskum hennar: óréttlęti og ófriši. Til aš nżta tękifęrin og takast į viš įskoranirnar er žörf fyrir fólk sem hefur veriš žjįlfaš ķ skipulagšri žekkingarleit og ķ hugsun sem er ķ senn gagnrżnin og skapandi.

Žaš er meš öflugu menntakerfi sem žjóšfélög skapa mannauš af žessu tagi, frį leikskóla upp ķ hįskóla. Leik- og grunnskólar bśa börnum umhverfi žar sem žau öšlast grunnfęrni og eiga aš eflast af sjįlfstrausti og vinnugleši. Framhaldsskólarnir byggja į žessu starfi, hlśa aš almennri menntun ungmenna um leiš og žeim er leišbeint į fyrstu stigum sérhęfingar. Svo tekur ęšri menntunin viš żmist sem starfs-, tękni- eša hįskólanįm žar sem fyrrnefnd žjįlfun fer fram. Alls stašar ķ samfélaginu er mannaušur mikilvęgur en hįskólar hafa sérstöšu žvķ žar er hugaš aš tękifęrum og įskorunum nśtķšar og framtķšar meš rannsóknum og nżsköpun. Ķ frumvarpi žvķ til fjįrlaga sem liggur fyrir žinginu eru framlög til hįskólastigsins enn töluvert lęgri en ķ žeim löndum sem viš berum okkur saman viš. Ljóst er aš mannaušur okkar Ķslendinga muni rżrna nema stjórnvöld hętti aš svelta hįskólastigiš.

Alžingi veršur aš taka fjįrlagafrumvarpiš til umfjöllunar en hefur nś óbundnar hendur ķ ljósi žess aš stjórn Bjarna Benediktssonar er fallin. Rķk įstęša er til žess aš hvetja hiš įgęta mannval sem situr į žingi til aš taka höndum saman og hękka framlög til hįskóla ķ fjįrlögum nęsta įrs og efla meš žvķ móti mannauš okkar.


Žaš kvakar eins og önd, syndir eins og önd en er bastaršur

Samkvęmt bandarķsku mįltęki, ef žaš kvakar eins og önd, syndir eins og önd og gengur eins og önd, žį er žaš önd. Titill pistilsins er bein žżšing į grein J. Klein ķ New York Times sem fjallar um erfšablöndun andategunda. Stokkendur eru meš algengustu...

Gętir žś róiš opnum bįt yfir noršur ķshafiš?

Opinn bįtur ręr meš ķsröndinni, mörg hundruš kķlómetra frį nęsta landi. Žrķr af sex manna įhöfn róa hverja vakt. Grįmi noršurhjarans liggur yfir öllu og mörk himins og hafs mįst śt, róšratökin renna saman viš ölduklišinn, bruninn ķ höndunum viš bęgir frį...

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband