Leita ķ fréttum mbl.is

Af kikvendum og bernskubrekum fuglafręšings

Arnžór Garšarson hlaut heišurveršlaun Lķffręšifélags Ķslands fyrir ómetanlegt framlag til rannsókna ķ lķffręši, į lķffręširįšstefnunni sem haldin var ķ október sķšastlišnum. Viš sama tilefni fékk Óttar Rolfsson veršlaun fyrir fjörlegt start į lķffręšilegum ferli.

Arnžór flutti stutt įvarp į rįšstefnunni um vķsindaferil sinn, og annaš lengra um fuglana. Ķ stutta įvarpinu fjallaši hann um stöšu lķffręšķ og vķsinda ķ nśtķma samfélagi, og mikilvęgi žekkingar į nįttśrunni fyrir verndun jafnt og nżtingu.

Hann kryddaši frįsögnina meš skondnum sögum, mešal annars sķnum fyrstu skrefum sem vķsindamanns.

Hann var žriggja įra og bjó ķ Skerjafirši žegar seinna strķš hófst. Sķšan atvikašist žaš žannig aš skip strandaši viš Skerjafjöršinn, og Arnžór fékk aš fara nišur ķ fjöru til aš kķkja. Hann ętlaši aš prófa tilgįtu.

Skipiš sem strandaši var nefnilega sykurskipiš, og tilgįta Arnžórs var sś aš sjórinn vęri oršinn sętur. Ķ ljós koma aš sjórinn var ennžį saltur, žannig aš fyrsta tilgįta Arnžórs féll.

En hann var ekki aš baki dottinn, enda kominn meš bragš fyrir vķsindum ef ekki söltum sjó. Nokkru sķšar flutti hann śt į nes. Žar voru breskir hermenn meš ašsetur. Arnžór įttaši sig į žvķ aš žeir tölušu ekki sama mįl og ķslendingar. Kżr tölušu heldur ekki sama mįl og ķslendingar. Önnur tilgįtan varš sś aš bretar og kżr tala sama mįl. Athuganir sżndu žaš var rangt. Féll sś tilgįta lķka.

Arnžór hélt samt įfram į svipašri braut, žvķ vķsindaleg hugsun hans fann sér farveg ķ įhuga į fuglum. Hann birti sķna fyrstu grein ķ Nįttśrufręšingnum 17 įra gamall. Hśn var um fugla į Seltjarnarnesi, rituš ķ félagi viš Agnar Ingólfsson og myndskreytt af Arnžóri sjįlfum (dęmi hér fyrir nešan).ArnThorAedarfugl1955

Fyrirlestrar Arnžórs eru passleg blanda af stašreyndum og glettni. Hann fjallar sposkur um kikvendi af żmsum geršum, hįttum žeirra og sérviskum. En žegar fuglar eru annars vegar, er eins og kvikni į tśrbódrifinu. Įhugi hans er heillandi og smitandi ķ senn.

Arnžór hefur einnig veriš ötull barįttumašur fyrir verndun vistkerfa og nįttśru hérlendis. Hann var til dęmis forvķgismašur aš frišun Žjórsįrvera, og hefur veriš leišarljós fyrir ķslenska nįttśruvernd um įratugabil.

Fjallaš var um störf Arnžórs į vef HĶ ķ tilefni af veršlaunaafhendingunni.

Arnžór Garšarsson, dżrafręšingur og prófessor emeritus ķ dżrafręši viš Lķf- og umhverfisvķsindadeild HĶ,  hlaut veršlaun fyrir farsęlan feril og ómetanlegt framlag til rannsókna og vöktunar į nįttśru Ķslands og frumkvöšlastarf ķ verndun ķslensks votlendis. Arnžór hóf sinn vķsindaferil  snemma en hann birti sķna fyrstu grein um fugla ķ Nįttśrufręšingnum įriš 1955, žį 17 įra gamall.

Hann lauk BS-prófi ķ dżrafręši frį Hįskólanum ķ Bristol į Englandi og doktorsgrįšu frį Hįskólanum ķ Berkeley ķ Kalifornķu 1971.  Arnžór hóf kennslu viš gömlu lķffręšiskor Hįskóla Ķslands 1969, įri eftir aš byrjaš var aš bjóša upp į nįmiš, og varš prófessor įriš 1974. Kennslugreinar hans voru dżrafręši hryggdżra og hryggleysingja og svo sérsviš hans, fuglafręši. Mešal afreka Arnžórs į vķsindasvišinu eru rannsóknir į vistfręši Žjórsįrvera sem hófust fyrir nęrri 50 įrum. Žetta voru fyrstu umhverfisrannsóknir sem unnar voru vegna hugsanlegra stórframkvęmda hér į landi. Frišlżsing Žjórsįrvera og skrįning žeirra į Ramsar-sįttmįlann um verndun votlendis meš alžjóšlegt mikilvęgi er fyrst og fremst Arnžóri aš žakka. 

 

Ķtarefni:

Heišursveršlaun lķffręšifélagsins 2017.

Agnar Ingólfsson og Arnžór Garšarsson 1955 Fuglalķf į Seltjarnarnesi Nįttśrufręšingurinn 25. įrgangur.


Svör viš žróunargįtunni undir Heršubreiš

Žróun lķfvera er stašreynd. Hlutverk nįttśrulegs vals ķ tilurš fjölbreytileika lķfsins er ekki ķ vafa. Ašrir žróunarkraftar eru til dęmis stökkbreytingar - nżjar verša til ķ hverri kynslóš, tilviljun - sem breytir tķšni gerša, stofnbygging - t.d. vegna fars einstaklinga eša fjśkandi fręja og endurröšun - sem stokkar upp erfšasamsetningu stofna og bżr til nżjar samsetningar ķ hverri umferš. Einnig kemur nįttśrulegt val ķ nokkrum myndum. Žaš getur varšveitt vissa eiginleika en einnig żtt undir betrumbętur og nżjungar. Žaš getur lķka višhaldiš stöšugleika eša ólķkum geršum viš mismunandi ašstęšur.

Žegar talaš er um žróunarrįšgįtuna, er įtt viš hinar mörgu spurningar sem ósvaraš er, t.d. um hlutfallslegt mikilvęgi žróunarkraftana eins og įhrif tilviljunar og nįttśrulegs vals.

Herdubreidarlindir2016Spurninguna mį orša sem svo, hversu fyrirsjįanleg er žróun? Ef žróun einhvers hóps vęri endurtekin, myndi hśn verša eins eša mjög ólķk? Viš getum vitanlega ekki svaraš žessari spurningu beint, t.d. er ómögulegt aš prófa hvort aš mašurinn myndi žróast aftur ef viš gętum spólaš 5 milljón įr aftur ķ tķmann og byrjaš meš sameiginlegan forföšur manns og simpansa.

En žaš er hęgt aš skoša ašskilda stofna innan sömu tegundar og athuga hvort aš žeir hafi žróast ķ sömu įtt.

Žaš er einmitt žaš sem Siguršur Snorrason og félagar viš HĶ, įsamt vinum sķnum į Hólum, eru aš rannsaka. Žau eru aš kanna hvort aš dvergbleikjur sem finnst ķ mörgum lindum į gosbelti ķslands hafi žróast į sama hįtt eša mismunandi.

Rannsóknin felur ķ sér samanburš į śtliti, vistfręši og erfšamengi ólķkra stofna. Dvergbleikjurnar eru agnarsmįar, žęr verša kynžroska 10-15 sm langar og eru handónżtar til įtu. Žaš er lķka bannaš aš veiša žęr, amk innan žjóšgarša.

Til aš nį ķ sżni fór Siguršur og félagar upp į hįlendiš sķšastlišiš sumar. Viš Heršbreiš hittu žeir fyrir Gķsla Einarsson og landagengiš hans. Vištal viš Sigurš og myndir af fiskunum og sżnatökunni mį sjį ķ Landanum sem sżndur var fyrir rśmri viku. Myndskeišiš hefst į 11 mķnśtu, og er vel žess virši aš skoša.

Myndin sem fylgir pistlinum er af Sigurši og Zophonķasi samstarfsmanni hans viš Hvannalindir 2016.


Nóbelsveršlaun ķ efnafręši: Rafeindasmįsjįrmyndir af stórum lķfsameindum

FRĘŠSLUFUNDUR VĶSINDAFÉLAGS ĶSLENDINGA Rafeindasmįsjįrmyndir af stórum lķfsameindum ķ hįrri upplausn Fyrirlesari: Aušur Magnśsdóttir, forseti Aušlinda- og umhverfisdeildar Landbśnašarhįskóla Ķslands. Fundarstjóri: Kristjįn Leósson, Nżsköpunarmišstöš...

Lķfiš ķ hrauninu – lķfrķki ķ vatnsfylltum hraunhellum ķ Mżvatnssveit

Žótt Ķsland sé ungt, er lķfrķki žess makalaust fjölbreytt. Lķf ķ vötnum og straumum er sérstaklega forvitnilegt, žvķ uppskipting stofna getur magnaš upp mun į milli žeirra. Einstaklega spennandi lķfvera ķ žvķ samhengi er bleikjan, sem er framśrskarandi...

« Fyrri sķša | Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband