Leita ķ fréttum mbl.is

Hröš žróun viš rętur himnarķkis

Andesfjöllin myndast viš jaršskorpuhreyfingar, žegar tveir flekar rekast saman og bergmassinn hrśgast upp. Fjöllin hafa veriš aš hękka undanfarna įrmilljarša, og žaš mętti segja aš žau séu aš fęrast nęr einhverju rķki himnanna (ef oss er gefiš skįldaleyfi).

Efst ķ fjöllunum, fyrir ofan hina eiginlegum trjįlķnu er mjög sérkennilegt bśsvęši, sem kallast Pįramos. Gróšurfariš sem er mjög sérkennilegt, blanda af graslendi, runnum og einstaka trjįm, heillaši nįttśrufręšinginn Alexander von Humboldt algerlega. Hann sagši:

Nowhere, perhaps, can be found collected together, in so small a space, productions so beautiful and so remarkable in regard to the geography of plants...

Nżleg rannsókn ķ opna vķsindaritinu Frontiers in Genetics tekur saman gögn um žróun plantna į žessu einstaka svęši. Žau eru borin saman viš gögn frį į öšrum svęšum žar sem vitaš er aš žróun er mjög hröš. Dęmi um slķka hraša žróun og tegundamyndun eru t.d. finkurnar į Galapagoseyjum og silfursveršin og įvaxtaflugurnar į Hawaii (sjį mynd af www.arkive.org).

  Silversword

Žaš sem er slįandi viš nišurstöšurnar er aš plönturnar į Pįramos žróušust hrašar en į hinum svęšunum. Sķšan žetta bśsvęši ķ Andesfjöllunum, myndašist fyrir um 2.5 milljónum įra hefur žróun plantna veriš mun hrašari į svęšinu en mešal lįglendisplantna.

Žaš kann aš vera orsök žess undraverša breytileika sem heillaši Humbolt kallinn.

Annaš sem er sérkennilegt viš Pįramas er mun kaldari stašur en hin betur žekktu himnarķki fjölbreytileikans į jörš, Galapagós eša Hawaii. 

 

Grein žessi er byggš aš miklu leyti į grein eftir Carl Zimmer ķ New York Times - Fast-Paced Evolution in the Andes. Endurskrifuš frį grein okkar frį 2013.

Ķtarefni:

Madrińįn S, Cortés AJ and Richardson JE (2013) Pįramo is the world's fastest evolving and coolest biodiversity hotspot. Front. Genet. 4:192. doi: 10.3389/fgene.2013.00192

Fleiri myndir mį sjį į www.arkive.org og upplżsingar į vef grasafręšideildar Hawaii haskóla (Hawaiian silversword alliance, UH Botany). 

Arnar Pįlsson 2011 Fjölbreytni lķfsins

Leó Kristjįnsson. „Hver var Alexander von Humboldt og hvert var hans framlag til vķsindanna?“. Vķsindavefurinn 11.3.2011. http://visindavefur.is/?id=58666. (Skošaš 12.11.2013). 


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband