Leita ķ fréttum mbl.is

Hverra manna ert žś?

Viš ķslendingar höfum įhuga į ęttfręši. Nżr kęrasti er kynntur til sögunnar og innan 2 mķnśtna hafa foreldrarnir spurt hverra manna ert žś? Viš viljum gjarnan vita fyrst žś vingast viš dóttur okkar, hvašan ert žś ęttašur og hverjir eru ęttingjar žķnir?

Fyrir 17 įrum gaf ég Greg Gibson leišbeinanda mķnum eintak af Njįlu. Ég var ķ doktorsnįmi ķ Noršur Karólķnu aš rannsaka erfšir flókinna eiginleika og forms vęngjanna. Greg fannst ęttartölurnar ķ upphafi bókar sérstaklega forvitnilegar, sem bera merki um fornan og djśpstęšan įhuga okkar į ęttum og uppruna. Frį forfešrunum fįum viš oršspor en einnig gen.

En hvaš mörg gen fįum viš frį hverjum forföšur?

Hversu marga forfešur eigum viš?

Og hvar ķ heiminum bjuggu forfešur okkar?

Svörin viš žessum spurningum hafa afhjśpast į sķšustu įrum meš bęttum ašferšum til aš greina erfšabreytileika manna į milli og betri lķkönum ķ stofnerfšafręši. Meš žvķ aš nota sameindagreiningar mį finna hvaša litningar og hlutar žeirra koma frį föšur, móšur, öfum, ömmum og fjarskyldari forfešrum.

Žś hlżtur aš vera stoltur ef Egill Skallagrķmsson var forfašir žinn. En hversu mörg gen fékkst žś frį honum?

Viš fįum helming gena okkar frį hvoru foreldri. Žvķ leggur amma barnabarni til 1/4 gena, langamma 1/8 og langlangamma 1/16.

Fyrir nokkrum įrum reiknaši ég śt framlag Kópernķkusar til nślifandi afkomenda hans. Meš hlišsjón af erfšum og mišaš viš 20 kynslóšir žeirra į milli var 1 milljónasti hluti erfšaefnis afkomandans frį Kópernķkusi.

Ef viš gerum rįš fyrir 40 kynslóšum frį Agli til nśtķmaafkomenda hans er framlagiš 1/1.000.000.000.000. Mišaš viš aš erfšamengi okkar er 6.400.000.000 basar (į tvķlitna formi), er ljóst aš flestir afkomendur Egils fengu ekki einn einasta basa.

Jafnvel žótt mašur horfi sér nęr, į mynd af langlangömmu meš hörkulegan svip vegna žess aš myndatakan tók heila mķnśtu. Frį hverri langalangömmu fįum viš 6.25% af erfšaefni okkar. Žaš er alvöru framlag. Um 1280 gen af žeim 20.500 sem finnat ķ erfšamengi okkar, komu frį henni.

Allar tölurnar hér aš ofan eru mešaltöl, og öruggt er aš sumir afkomendur fengu meira og ašrir minna. Įstęšan er sś aš stokkun litninga er óregluleg, atburširnir (endurröšun) sem klippa žį sundur og raša žeim saman aftur eru ekki žaš margir ķ hverri kynslóš. Žannig erfast stórir partar af litningum saman ķ gegnum margar kynslóšir. Af žvķ leišir aš flestir afkomendur Kópernķkusar fengu ekkert, en ašrir meira af DNA frį kallinum.

Sś įstęša aš litningar endurrašast treglega leišir af sér athyglisverša stašreynd. Hvert okkar fęr ekkert erfšaefni frį sumum forfešrum ķ 7 liš. Viš eigum ęttfręšilega forfešur, sem lögšu okkur ekki til eitt einasta gen!

En framlagiš hękkar vitanlega ef forfaširinn (t.d. langalangamma ķ dęminu aš ofan) kemur fyrir tvisvar eša oftar fyrir ķ ęttartré einstaklings. Og žvķ ofar sem viš klifrum ķ ęttartréš, žvķ meiri verša lķkurnar į aš greinarnar tengist saman. Af žessu leiša mjög įhugaverš mynstur og stašreyndir, sem eru nįtengt nęstu spurningu, hvar ķ heiminum bjuggu forfešur okkar?

Hana ręšum viš nęst.

Leišrétting, Gunnar benti mér į aš reikningur į fjölda gena vęri rangur, sjį athugasemd.


mbl.is Sóttu erfšamengi löngu lįtins manns
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Hólmfrķšur Pétursdóttir

Skemmtilegur og įhugaveršur pistill fręndi minn. Mér er mįliš stundum hugleikiš, žvķ pabbi minn og mamma voru žremenningar. 

Hólmfrķšur Pétursdóttir, 19.1.2018 kl. 14:40

2 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Athyglisvert og skemmtilegur fróšleikur.

Ekki aš žaš skipti svo sem mįli en getur veriš einhver innslįttarvilla hjį žér meš 6,25% af langömmugenum? 6,25% af 20.500 eru 1.281 gen en ekki 1.320... eša er žetta reiknaš öšruvķsi?

Gunnar Th. Gunnarsson, 19.1.2018 kl. 23:43

3 identicon

Einhvers stašar sį ég aš 2-4% af genum Evrópumanna muni vera komin frį Neanderdalsmanninum. Jafnvel hefur žvķ veriš haldiš fram aš rauša hįriš sé frį honum komiš.

Ekki sel ég žaš dżrara en ég keypti.

Höršur Žormar (IP-tala skrįš) 20.1.2018 kl. 00:10

4 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Takk fyrir Hólmfrķšur fręnka.

Ein og einn samruni ķ ęttartrénu er ekki žaš alvarlegur. Ęttin okkar er aš minnsta kosti ekki eins og tré Habsborgaranna...

Takk fyrir Gunnar aš finna villuna ķ reikningnum.

Ég laga žetta snarlega.

Sęll Höršur

Žaš er rétt. Gen Neanderdalsmanna og Denisovamanna hafa fundist ķ nśtķmamanninum. En tilgįtan um aš MC!R stökkbreytingin sem veldur raušu hįri eigi uppruna ķ Neanderdalsmönnum er enn óstašfest.

Arnar Pįlsson, 25.1.2018 kl. 13:02

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband