Leita ķ fréttum mbl.is

Hlżnun Žingvallavatns og hitaferlar ķ vatninu

Hilmar J. Malmquist flytur erindi į vegum Hins ķslenska nįttśrufręšifélags. Erindiš veršur flutt mįnudaginn 29. janśar kl. 17:15 ķ stofu 132 ķ Öskju, nįttśrufręšihśsi Hįskóla Ķslands. Ašgangur er öllum heimill og ókeypis.

Žingvallavatn voriš 2013

Įgrip af erindi:

 

Fjallaš er um langtķmamęlingar į vatnshita ķ śtfalli Žingvallavatns frį upphafi reglulegra męlinga į vegum Landsvirkjunar įriš 1962 og fram til 2017 og žęr męlinišurstöšur athugašar ķ tengslum viš vešurfarsbreytur į vatnasvišinu. Einnig er spįš ķ langtķmažróun ķsalagna ķ vatninu og gerš grein fyrir vatnshitamęlingum śti ķ vatnsbol Žingvallavatns sem hófust įriš 2007 og varpa ljósi į lóšrétta hitaferla ķ vatninu.

 

Rannsóknirnar stašfesta aš Žingvallavatn hefur hlżnaš umtalsvert į sķšastlišnum 30 įrum eša svo, frį lokum kuldaskeišs sem varši milli 1965 og 1985-86, og fellur hlżnun vatnsins vel aš žróun hękkandi lofthita į vatnasvišinu. Įrsmešalhiti ķ vatninu hefur hękkaš aš jafnaši um 0,15°C į įratug sem sem er į svipušu róli og ķ öšrum stórum, djśpum vötnum į noršlęgum slóšum. Mest er hlżnunin aš sumri til (jśnķ-įgśst) meš 1,3–1,6°C hękkun į mešalhita mįnašar į įrabilinu 1962–2016. Fast į hęlana fylgja haust- og vetrarmįnuširnir (september-janśar) meš hękkun į mešalhita mįnašar į bilinu 0,7–1,1°C. Vegna hlżnunarinnar leggur Žingvallavatn bęši sjaldnar og seinna en įšur og ķs brotnar fyrr upp. Hlżnun vatnsins viršist einnig hafa eflt hitaskil og lagskiptingu śti ķ vatnsbolnum.

 

Spįš er ķ afleišingar hlżnunarinnar fyrir lķfrķki vatnsins sem sumar hverjar viršast žegar vera męlanlegar, t.a.m. aukin frumframleišsla, og sverja žęr sig ķ ętt viš breytingar ķ vistkerfum ķ vötnum annars stašar į noršurslóš. Žį hafa fordęmalausar breytingar įtt sér staš nżlega ķ svifžörungaflóru vatnsins m.t.t. tegundasamsetningar og vaxtarferils į įrsgrunni og kunna žęr breytingar aš stafa af samverkandi įhrifum hlżnunar og aukinnar įkomu nęringarefna ķ vatniš.

 

Dr. Hilmar J. Malmquist er lķffręšingur og forstöšumašur Nįttśruminjasafns Ķslands. Hilmar hefur um įratugaskeiš sinnt margvķslegum vatnalķffręširannsóknum, ž. į m. vöktunarrannsóknum ķ Žingvallavatni. Hilmar lauk sveinsprófi ķ lķffręši frį Hįskóla Ķslands įriš 1983, meistaraprófi ķ vatnavistfręši frį Hafnarhįskóla 1985 og doktorsprófi ķ sömu grein frį sama skóla 1992.

Sjį nįnar į vef HĶN.

Mynd tók A. Pįlsson.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband